Nhiều Game Thủ Nhầm Lẫn Hai Bộ Nhớ Này Khi Nâng Cấp Máy
Câu hỏi bên mình hay gặp nhất khi tư vấn nâng cấp máy chơi game: RAM và VRAM khác nhau thế nào? Nhiều bạn nhắn ngay sau khi xem thông số máy. Thấy ghi 16GB RAM với 4GB VRAM là hoang mang, không biết nên nâng con nào trước.
Trên tờ thông số kỹ thuật, hai chữ RAM và VRAM thường nằm cạnh nhau. Nhìn thoáng qua rất dễ tưởng chúng làm chung một việc, chỉ khác tên gọi.
Đây là hai bộ nhớ tách biệt hoàn toàn, phục vụ hai nhóm công việc khác nhau bên trong máy. Nhầm giữa hai thứ này dễ khiến người mua chọn sai linh kiện cần nâng cấp.
Bên mình từng tư vấn cho một bạn game thủ bỏ gần ba triệu đồng nâng RAM. Bạn ấy nâng RAM từ 8GB lên 16GB, máy khởi động nhanh hơn hẳn, mở ứng dụng cũng mượt hơn thấy rõ.
Nhưng tựa game nặng đồ họa bạn ấy hay chơi vẫn giật y như trước khi nâng cấp. Vấn đề nằm ở chỗ khác, không phải RAM.
Nguyên nhân giật máy hóa ra nằm ở VRAM, thứ RAM không cách nào thay thế được. Tiền bỏ ra đúng vào linh kiện thật, nhưng sai chỗ cần giải quyết.
Tình huống này lặp lại khá thường xuyên ở những bạn mới tìm hiểu về cấu hình máy. Bài viết này bên mình sẽ giúp anh em phân biệt rạch ròi RAM với VRAM, tránh lặp lại câu chuyện tốn tiền mà máy vẫn ì.
Phân Biệt RAM Và VRAM
RAM Quán Xuyến Toàn Bộ Hoạt Động Của Máy
RAM là viết tắt của Random Access Memory, bộ nhớ truy cập ngẫu nhiên. Đây là nơi máy tạm lưu mọi dữ liệu đang chạy, từ hệ điều hành, trình duyệt, ứng dụng chat, cho tới chính tựa game bạn đang mở.
Nói theo cách dễ hình dung, RAM giống một cái bàn làm việc. Bàn càng rộng, bạn càng bày được nhiều thứ cùng lúc mà không phải dọn dẹp liên tục.
Máy tính chơi game phổ thông hiện nay thường trang bị RAM 16GB, loại DDR4 hoặc DDR5. Mức này đủ chạy song song game, Discord, trình duyệt mở cả chục tab mà không giật.
Nếu RAM chỉ có 8GB, mở thêm vài ứng dụng nền là máy bắt đầu ì. Chuyển qua lại giữa các cửa sổ chậm hẳn, có lúc game còn đứng hình vài giây.
VRAM Quyết Định Hình Ảnh Trong Game Mượt Hay Giật
VRAM là Video RAM, bộ nhớ nằm riêng ngay trên card đồ họa, không dùng chung với RAM hệ thống. VRAM chuyên xử lý phần hình ảnh hiển thị lên màn hình mỗi khi bạn chơi game.
Texture nhân vật, hiệu ứng ánh sáng, đổ bóng, độ phân giải màn hình đều được nạp vào VRAM trước khi xuất ra hình. VRAM càng nhiều, card đồ họa càng tải nổi hình ảnh chi tiết ở độ phân giải cao, khung hình vì vậy cũng ít bị rớt hơn.
Ví dụ dễ thấy nhất là card GTX 1650 thường chỉ đi kèm 4GB VRAM. Trong khi đó RTX 3050 phổ biến ở bản 8GB. Cùng chơi một tựa game nặng đồ họa, bản 8GB tải texture mượt hơn hẳn, nhất là khi để độ phân giải Full HD trở lên.
Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở phạm vi hoạt động. RAM phục vụ toàn bộ hệ thống, còn VRAM chỉ lo riêng phần đồ họa.
Thiếu RAM, máy chậm đều ở mọi tác vụ, kể cả lúc chưa mở game. Thiếu VRAM thì khác, chỉ riêng phần hình ảnh trong game bị ảnh hưởng nặng. Những việc khác trên máy vẫn chạy bình thường.
Một điểm ít người để ý: RAM có thể nâng cấp độc lập bằng cách gắn thêm thanh RAM mới, giá cũng không quá cao. VRAM lại gắn liền với card đồ họa, muốn tăng gần như phải đổi nguyên cả card.
Đây chính là lý do chọn nhầm loại cần nâng cấp khiến không ít người tốn tiền oan. Vấn đề gốc thì vẫn còn nguyên đó.
Cách Xác Định Nên Nâng Cấp Loại Nào Trước
Trước khi rút ví mua linh kiện, việc đầu tiên nên làm là xác định máy đang thiếu RAM hay thiếu VRAM. Không cần mang ra tiệm, tự kiểm tra ở nhà cũng cho kết quả khá chính xác.
Dấu Hiệu Cho Thấy Máy Đang Đói RAM
Dấu hiệu thiếu RAM khá dễ nhận ra. Máy chậm ngay cả lúc chưa mở game nặng. Mở nhiều ứng dụng cùng lúc là đứng hình, chuyển đổi qua lại giữa các cửa sổ cũng mất vài giây mới phản hồi.
Cách kiểm tra nhanh: mở Task Manager bằng tổ hợp phím Ctrl, Shift, Esc. Sau đó vào tab Performance rồi xem mục Memory. Chỉ số RAM trên Task Manager vượt 85 đến 90 phần trăm lúc đang chơi game là dấu hiệu đáng chú ý, gần như chắc chắn máy đang đói RAM.
Dấu Hiệu Cho Thấy Card Đồ Họa Thiếu VRAM
Dấu hiệu thiếu VRAM lại khác hẳn. Game giật chủ yếu khi bạn tăng độ phân giải hoặc bật đồ họa mức cao. Texture load chậm, hình ảnh mờ nhòe vài giây rồi mới nét lại.
Trường hợp nặng hơn, máy còn báo lỗi tràn bộ nhớ đồ họa. Thông báo thường gặp là Out of Video Memory. Có khi game còn tự thoát giữa chừng ở những cảnh nhiều hiệu ứng.
- Thiếu RAM: máy ì ngay ở màn hình desktop, mở thêm vài ứng dụng là giật. Task Manager báo RAM gần đầy dù chưa mở game.
- Thiếu VRAM: giật rõ nhất khi chơi game đồ họa nặng hoặc để độ phân giải cao, texture tải chậm. Đôi lúc game báo lỗi tràn bộ nhớ đồ họa giữa trận.
Muốn xem chính xác VRAM đang chiếm dụng bao nhiêu, anh em có thể cài phần mềm GPU-Z. Đơn giản hơn thì mở Task Manager, qua tab Performance, chọn GPU, rồi nhìn thông số Dedicated GPU Memory.
Sai Lầm Thường Gặp Và Mẹo Chọn Đúng Thứ Cần Nâng
Sai lầm bên mình hay gặp nhất khi tư vấn: thấy máy giật là mua ngay RAM cho nhanh. Lý do đơn giản là RAM rẻ hơn card đồ họa nhiều. Nhưng nếu gốc rễ nằm ở VRAM, nâng RAM gần như không cải thiện được gì.
Chiều ngược lại cũng có. Có bạn đổi hẳn card đồ họa đời mới, VRAM tăng gấp đôi, nhưng máy vẫn giật vì RAM chỉ có 8GB, không tải nổi hệ điều hành chạy song song với game.
Kinh nghiệm bên mình rút ra sau nhiều lần tư vấn khá rõ ràng. Ngân sách hạn chế thì nên nâng RAM trước, vì mức giá dễ chịu hơn và cải thiện được trải nghiệm tổng thể của máy. Chuyên chơi game đồ họa nặng, độ phân giải cao thì nên dồn tiền vào card đồ họa có VRAM lớn.
Một mẹo nhỏ trước khi nâng cấp bất kỳ phần nào: cập nhật driver card đồ họa lên bản mới nhất. Đôi khi máy giật chỉ vì driver cũ, không hẳn do thiếu VRAM. File cài driver thường ở dạng đuôi .exe quen thuộc. Anh em nào chưa rõ tệp .exe hoạt động ra sao có thể xem thêm cho chắc.
Trong lúc chờ linh kiện mới về tay, anh em vẫn có thể tranh thủ ghé qua kho code game, giftcode mới cập nhật. Vậy là không bỏ lỡ sự kiện đang chạy trong game.
Nâng Cấp Đúng Thành Phần Để Chơi Game Mượt Hơn
Hiểu đúng RAM và VRAM giúp anh em tiêu tiền vào đúng chỗ. Không phải đoán mò mỗi lần máy giật nữa. Cứ theo những dấu hiệu ở trên mà soi thử máy nhà mình trước khi quyết định mua gì.
Nếu đang cân đo bài toán chi phí, không ít bạn tranh thủ đổi thẻ cào dư sang tiền mặt. Khoản tiền đó bù thêm vào chi phí nâng cấp máy. Bên mình từng viết riêng một bài phân tích dịch vụ đổi thẻ cào và tiện ích online như vậy có an toàn không. Anh em xem thêm trước khi quyết định.
Có bạn sau khi nâng cấp xong lại nảy ra ý định kinh doanh phụ kiện gaming. Bán lại RAM hay card đồ họa cũ cũng là một cách gỡ vốn. Nếu tính chuyện này nghiêm túc, việc cần làm trước tiên là có một trang bán hàng chuyên nghiệp. Vậy khách mới tin tưởng đặt mua, thay vì rao vặt lẻ tẻ trên mạng xã hội.
Máy mượt hay không nằm ở việc nâng đúng thứ máy đang thiếu, không nằm ở việc nâng cấp nhiều tiền hay ít tiền. Xác định rõ trước khi mua, tiền bỏ ra mới thật sự đáng.
